|
Astronomiczne
Ciekawostki
.: Liczba gwiazd w naszej galaktyce Drodze Mlecznej
wynosi około 200 miliardów.
Liczbę galaktyk w całym Wszechświecie szacuje się na 100
miliardów.
.: Na dziś liczbę wszystkich księżyców w Układzie
Słonecznym szacuje się na 102.
Tylko Merkury i Wenus nie mają żadnych księżyców, a rekordzista
Saturn ma ich aż 33.
Co ciekawe, największy z księżyców Saturna Tytan jest większy
od planety Merkury.
.: Podczas reakcji syntezy jądrowej zachodzącej na Słońcu,
w każdej sekundzie 5 milionów ton materii
zamienianych jest na energię fotonów.
.: Huragany wiejące na Neptunie są rekordowo gwałtowne.
Wiatr potrafi tam wiać z prędkością 2000 km/godz.
.: Wszystkie 9 planet Układu Słonecznego stanowi mniej niż
1% masy Słońca. Największa planeta
Jowisz jest tak duża, że zmieściłaby w sobie pozostałe 8 planet
wraz z ich księżycami.
.: Na Marsie znajduje się wygasły wulkan o nazwie Olympus
Mons, który jest najwyższym wzniesieniem
Układu Słonecznego. Mierzy on około 26 000 metrów wysokości,
czyli jest prawie 3 razy wyższy od Mt. Everestu.
.: Pomiędzy orbitami Marsa i Jowisza znajduje się pas
planetoid. Jest ich tam dziesiątki tysięcy.
Przypuszcza się, że w wyniku silnej grawitacji Jowisza nie
powstała z tego pasa jedna planeta.
Największą z tych planetoid jest Ceres o średnicy 947 km.
.: Tytan księżyc
Saturna to jedyny księżyc Układu Słonecznego posiadający gęstą
atmosferę.
.: Cztery największe księżyce Jowisza, tzw. księżyce
galileuszowe to Io, Europa, Ganimedes i Kalisto.
Najbliżej Jowisza znajdują się Io i Europa i w nich przypadku
najbardziej zaznacza się działanie sił pływowych Jowisza.
Siły te zgniatają i rozciągają te księżyce. Wzrost temperatury
ich wnętrza na Io objawia się intensywną działalnością
wulkaniczną, a na Europie, pod skorupą lodu, przypuszczalnie
znajduje się woda.
.: Pluton to przez
większość czasu najbardziej oddalona od Słońca planeta. Jej
jedyny księżyc nazywa się
Charon i ma tylko 2 razy mniejszą od Plutona średnicę. Dlatego
czasem uważa się Plutona i Charona za układ 2 planet.
.: Najbliżej naszej
galaktyki położona jest galaktyka o nazwie Wielki Obłok
Magellana.
Dzieli ją od nas odległość 170 000 lat świetlnych. Trochę dalej
znajduje się Mały Obłok Magellana: 190 000 lat świetlnych.
Znacznie dalej (2,3 mln lat śwtl.) położona jest bliźniaczo
podobna do naszej galaktyka Andromedy M31.
.: Średnica naszej
galaktyki Drogi Mlecznej wynosi 100 000 lat świetlnych. Słońce
położone jest ok. 30 000 lat świetlnych od jej środka.
.: Gwiazdą położoną
najbliżej Słońca jest Proksima Centauri. Jej odległość od Słońca
wynosi tylko 4,24 roku świetlnego.
.: W galaktyce Kil (Carina)
oddalonej od naszej o 300 000 lat świetlnych znajduje się
najjaśniejsza gwiazda jaką znamy
(pomijamy supernowe). Nazywa się Eta Carinae i w jednostce czasu
wypromieniowuje 6,5 mln razy więcej energii niż
Słońce. Jak się przypuszcza Eta Carinae jest także najcięższa.
Jej masa szacowana jest na 150 - 200 mas Słońca.
.: Nasza galaktyka
Droga Mleczna wraz z 30 innymi (w tym z galaktyką Andromedy M
31, Wielkim i Małym Obłokiem
Magellana i galaktyką Carina) tworzy skupisko galaktyk - gromadę
o nazwie Układ Lokalny.
.: Słońce wykonuje
pełny obrót wokół środka naszej galaktyki w ciągu 225 mln lat.
.: Na pełne okrążenie swej orbity planeta Wenus potrzebuje
225 ziemskich dni. Pełen obrót wokół własnej osi wykonuje
w przeciągu 243 ziemskich dni. A więc wenusjański dzień jest
dłuższy niż wenusjański rok.
.: Jeden z księżyców
Jowisza Ganimedes jest większy od planet Merkury i Pluton.
Zdjęcie Ganimedesa Z kolei inny
księżyc Jowisza Io jest jedynym w Układzie Słonecznym miejscem
poza Ziemią, gdzie znajdują się czynne wulkany.
Ma ich on około 300. Zdjęcie Io.
.: Najdalsze
galaktyki, jakie potrafimy na dzień dzisiejszy dostrzec są
oddalone od Ziemi o 13 miliardów lat świetlnych.
.: Sonda kosmiczna
Lunar Prospector stwierdziła przy biegunach naszego Księżyca
istnienie wody. Odkrycie to
otwiera lepszą perspektywę do kolonizacji tego ciała
niebieskiego w przyszłości.
.: Betelgeza
gwiazda typu czerwony nadolbrzym, znajdująca się w
gwiazdozbiorze Oriona 650 lat świetlnych od
nas jest największą objętościowo gwiazdą, jaką znamy. Jej
średnica jest do 470 razy większa niż średnica Słońca,
więc gdyby znajdowała się ona w położeniu naszej gwiazdy, jej
powierzchnia znajdowałaby się daleko za orbitą Jowisza.
.: Największym
księżycem w całym Układzie Słonecznym jest jowiszowy Ganimedes.
.: Astronomowie znaleźli gwiazdę bliźniaczo podobną do
Słońca. Znajduje się ona w gwiazdozbiorze
Skorpiona 47,5 lat świetlnych od nas. Nazywa się ona 18 Scorpii
i ma bardzo podobne do naszej: wiek,
temperaturę powierzchni i prędkość obrotu wokół własnej osi.
.: W środku Słońca
panuje temperatura 16 mln stopni Celsjusza, a na jego
powierzchni tylko 5500 oC.
.: Słońce ma
średnicę 109 razy większą niż Ziemia, więc zmieściłoby się w nim
ponad milion takich planet jak nasza.
.: Istnieją 4
podstawowe typy galaktyk: spiralne, spiralne z poprzeczką,
eliptyczne i nieregularne. Nasza galaktyka Droga Mleczna
jest galaktyką spiralną.
.: Astronomowie
znaleźli w obszarze poza Neptunem, w tzw. pasie Kuipera obiekt o
rozmiarach przekraczających
1000 km. Czyżby dziesiąta planeta (planeta X)?
.: Lądownik
Opportunity - badacz Marsa wykrył, że dawniej istniało na jego
powierzchni słone jezioro. Świadczą o tym
ślady osadów i wytrącone kryształy soli na skałach.
.: Na Księżycu
znajduje się największy krater uderzeniowy w Układzie
Słonecznym. Jest to krater Aitkena i ma on
średnicę ponad 2200 kilometrów.
.: Jest już prawie
pewne, że w centrum naszej galaktyki Drogi Mlecznej znajduje
się supermasywna czarna dziura
o masie 3 milionów Słońc.
.: Słońce zawiera
około 2% pierwiastków ciężkich, co jest dowodem na to, że jest
to gwiazda drugiej albo trzeciej
generacji. Znaczy to tyle, że Słońce nie powstało z pierwotnej
materii powstałej po Wielkim Wybuchu, ale z materii
pochodzącej z innej, wcześniej żyjącej gwiazdy.
.: Z prawa Hubblea
wynika, że im dalej od nas znajduje się galaktyka, z tym większą
prędkością się od nas oddala.
Najodleglejszymi obiektami, jakie znamy są kwazary i najdalsze z
nich oddalają się od nas z zawrotną szybkością
37% prędkości światła.
.: W 1912 roku
amerykański astronom-kobieta Henriette Swan Leavitt odkryła
gwiazdy, których cykl zmian jasności
zależał od ich jasności absolutnej. Te gwiazdy to cefeidy i
dzięki tej odkrytej zależności posłużyły do odkrycia
odległości od nas innych galaktyk zawierających cefeidy.
.: Odległość między
Ziemią a Księżycem wynosi 384 000 km. Czyli światło pokonuje ją
w nieco ponad sekundę.
.: Wedle
współczesnych szacunków około 4% zbadanych gwiazd ma
przynajmniej jedną planetę
..: Promień Układu
Lokalnego gromady galaktyk, do której należy i nasza Droga
Mleczna wynosi około 5 milionów
lat świetlnych.
.: Okazuje się, że
gromady galaktyk nie są rozmieszczone we Wszechświecie
jednorodnie, ale tworzą ściany
opasające prawie puste bąble o średnicy 300 mln lat świetlnych.
Materia we Wszechświecie ma więc strukturę piany.
|
